Als de restauratieve tandheelkunde te kort geschoten is en er een aantal tanden of kiezen sterk zijn aangetast of erger nog, geheel missen of verloren zijn gegaan, dan bestaan er verschillende mogelijkheden om verloren gegaan weefsel te herstellen of vervangen. Een methode daarvoor is de gebitsprothese. Er bestaan twee soorten prothesen: de volledige gebitsprothese (kunstgebit) en de gedeeltelijke gebitsprothese.  Bij de gedeeltelijke gebitsprothese kan nog een onderscheid worden gemaakt tussen een prothese waarvan de basis uit kunsthars bestaat (een plaatje) en een prothese waarvan de basis uit metaal bestaat (een frame).

Een nadeel van een partiele kunstharsprothese (plaatje) is dat het vaak op de rand van het tandvlees van de natuurlijke tanden en kiezen drukt. Daardoor wordt het tandvlees naar beneden gedrukt en het tandvlees terugtrekt. De natuurlijke tanden en kiezen hebben daardoor vaak te lijden aan een plaatje. Een ander nadeel van een plaatje is dat het, net zoals een kunstgebit, drukt op de kaak waardoor de kaak in de loop van de tijd zal slinken. Een voordeel is dat het er esthetisch beter, omdat je dan geen metalen haakjes ziet, zoals bij een frame.
Een alternatief voor het plaatje is een frameprothese oftewel een frame. Bij een frame is de kunsthars plaat vervangen door een metalen plaat die een geheel vormt met de haakjes die om en op de natuurlijke tanden en kiezen vast komen te zitten. Doordat de plaat van metaal is gemaakt, is deze sterker dan een plaatje. Doordat een frame sterker is dan een plaatje, kan het dunner en kleiner worden uitgevoerd. Daardoor is het vaak mogelijk om, in tegenstelling tot een plaatje, niet het hele gehemelte te bedekken met de plaat. Dat is comfortabeler en bovendien geeft het minder verlies van smaak en gevoel dan bij een plaatje. Omdat de haakjes een geheel vormen met de metalen plaat, passen zij beter om en op de tanden en kiezen waardoor het frame meer houvast biedt dan een plaatje. Bovendien is het zo dat, omdat de haakjes ook op de kauwvlakken van de tanden en kiezen rusten, de kauwkrachten daarop worden overgebracht, en niet op de kaak. De kaak zal daardoor veel minder slinken dan bij een plaatje.

De spraak kan in het begin gestoord zijn. Het is net alsof men een volle mond spreekt. Dat gaat meestal over na verloop van enkele dagen. Een nieuw kunstgebit kan in het begin soms pijnlijk zijn. Door onvolkomenheden in de pasvorm kan de harde kunsthars op sommige plaatsen teveel op het zachte slijmvlies drukken en dat beschadigen. Er ontstaan dan zogenaamde drukplaatsen op het slijmvlies die erg pijnlijk kunnen zijn. Het is dan verstandig contact op te nemen met de tandarts, die kan dan de drukplekken wegslijpen. Ga in ieder geval nooit zelf schuren of vijlen aan het kunstgebit. Wij raden af om bij klachten aan het nieuwe kunstgebit het oude kunstgebit weer te gaan dragen omdat dan nooit gewenning aan het nieuwe gebit zal optreden.

Werkwijze
Het vervaardigen van een prothese is een complexe samenwerking tussen patiënt, tandarts en tandtechnicus. De behandeling binnen onze praktijk bestaat uit een zestal afspraken.
1. Tijdens de eerste afspraak worden afdrukken gemaakt in een snelhardende pasta. Deze afspraak duurt ongeveer 20 minuten onafhankelijk of er zowel voor de onder- als de bovenkaak gemaakt moet worden. Van deze afdrukken worden er dan individuele lepels gemaakt, die beter in de mond passen.
2. Met de individuele lepels worden er opnieuw afdrukken genomen. Deze afdrukken noemen wij de individuele afdrukken. Hiervan worden er beetlepels gemaakt om de beet te gaan bepalen.
3. De verticale relatie tussen de onder- en bovenkaak wordt zodanig gemeten zodat u
een normale beet heeft. Tijdens deze afspraken wordt ook de kleur van de tanden en kiezen bepaald.
4. Nu wordt alle informatie omgezet in een wassen opstelling. Zo kan er dus alvast bekeken worden of de kleur, vorm, stand van de standen en de beet goed zijn. Kleine aanpassingen
kunnen daar nog op worden aangebracht. Als patiënt en tandarts tevreden zijn, kan de definitieve prothese vervaardigd worden.
5. De prothese is klaar en kan geplaatst worden.
6. Nu begint de nazorgfase. In deze fase kan de tandarts drukplekken voor u weghalen. U hebt tot twee maanden na het plaatsen van de nieuwe prothese recht op nazorg.

Vragen:
Hoe blijft een kunstgebit op zijn plaats zitten?
De plaat van het kunstgebit ligt op de kaak. Hoe hoger en dikker de kaak is, hoe groter het houvast van het kunstgebit zal zijn. Daarnaast zit er tussen de plaat van het kunstgebit en de kaak een laagje speeksel waardoor het kunstgebit zich vastzuigt aan de kaak. Hoe beter de plaat van het kunstgebit past op de kaak, hoe beter de zuigwerking, en daardoor het houvast van het kunstgebit zal zijn. Een volledige prothese in de onderkaak kan van  zijn plaats  worden geduwd door de beweeglijke tong. BIj een heel erg geslonken kaak kan de tandarts overwegen over te gaan op een implantaatgedragen volledige gebitsprothese. (Voor meer info zie "behandeling implantaten")

Hoe wen ik aan een kunstgebit?
Het eerste kunstgebit vraagt de nodige gewenning. Dat geldt ook als het oude kunstgebit wordt vervangen door een nieuw kunstgebit. Vooral het eten en het praten gaan in het begin wat anders dan men gewend was. In het begin eet men wat ongemakkelijk en voorzichtig maar men merkt al snel wat wel en niet gedaan kan worden met het kunstgebit. Het is verstandig om in het begin vooral zacht en vloeibaar voedsel te nemen. Na enkele dagen probeert men wat steviger voedsel te eten. Na een aantal weken gaat men ook de wat lastigere voedselsoorten zoals een appel of vlees eten. Met een kunstgebit kan men beter geen grote stukken voedsel afbijten omdat daardoor het kunstgebit los kan laten.

Wat zijn de kosten van een prothese of plaatje?
Vaak krijgt u een (gedeeltelijke) vergoeding voor deze behandeling. Het is verstandig hierover contact op te nemen met uw verzekeringsmaatschappij. Een volledige gebitprothese voor boven en onder kan ongeveer €1200 kosten. Een plaatje ongeveer €700 per kaak en een frame €1000 per kaak.

Mijn prothese is stuk, wat nu ?
Het gebeurt zelden, maar het zou kunnen dat de prothese stuk gaat. Er breekt een stukje van af of een tandje laat los. Als dit gebeurt kunt u de prothese ter reparatie naar de praktijk brengen. In de meeste gevallen lukt het om de prothese tegen het eind van de middag gerepareerd terug te krijgen als de beschadigde prothese voor 9.30 wordt gebracht.